Fonksiyonel rinoplasti, burnun görünümü ile nefes alma işlevinin aynı ameliyatta ele alındığı cerrahidir. Septum eğriliği de düzeltiliyorsa işleme septorinoplasti adı verilir. Kulak Burun Boğaz kökenli bir cerrah olarak bu yaklaşımı rinoplastinin ayrı bir türü değil, doğru yapılmış her rinoplastinin parçası olarak görüyorum: burnun dışı değiştirilirken içi görmezden gelinemez.
Nefes almayı zorlaştıran yapılar
Burun tıkanıklığının cerrahi olarak düzeltilebilen başlıca nedenleri şunlardır:
- Septum eğriliği (deviasyon): Burnu iki yarıya bölen orta duvarın bir tarafa kayması. Hem nefes yolunu daraltır hem de dışarıdan burun eğriliği olarak görülebilir.
- Konka büyümesi (hipertrofi): Burun içindeki etli yapıların büyümesi; genellikle alerji veya kronik iltihapla ilişkilidir.
- Burun kapakçığı (nazal valv) darlığı: Burun girişinin hemen arkasındaki en dar geçidin zayıflaması veya çökmesi; nefes alırken burun kanatlarının içe çekilmesiyle fark edilir.
- Dış burun eğriliği: Travma sonrası kemik ve kıkırdak çatının bir yana kayması; çoğu zaman septum eğriliğiyle birlikte görülür.
Bu sorunlar sıklıkla birlikte bulunur. Yalnızca birini düzeltmek, diğerleri kaldığı sürece nefes şikâyetini gidermeyebilir.
Kimler için uygundur?
Fonksiyonel rinoplasti iki grup hastada gündeme gelir. Birinci grup, burnunun şeklinden memnun olmayan ve aynı zamanda nefes şikâyeti bulunan hastalardır; onlarda iki hedefin tek ameliyatta birleştirilmesi ikinci bir ameliyatı önler. İkinci grup, estetik bir beklentisi olmadığı halde nefes sorunu dış burun yapısından kaynaklanan hastalardır; örneğin eğri bir burun çatısı yalnızca septoplastiyle düzelmez, kemik çatının da düzeltilmesi gerekir.
Muayene ve planlama
Değerlendirme, nefes şikâyetinin nereden kaynaklandığını bulmakla başlar. Burun içi endoskopiyle septum, konkalar ve kapakçık bölgesi incelenir; gerektiğinde sinüs tomografisiyle iç yapılar ve sinüsler görüntülenir. Alerji öyküsü, önceki tedaviler ve şikâyetin hangi pozisyonda arttığı sorulur. Dış muayenede kemik çatının simetrisi, kıkırdak desteği ve burun kanatlarının nefes sırasındaki hareketi değerlendirilir.
Planlama bu bulgulara göre yapılır: hangi yapının düzeltileceği, estetik hedeflerin fonksiyonel düzeltmeyle nasıl bağdaştırılacağı ve destek için kıkırdak greftine gerek olup olmadığı önceden belirlenir. Beklentiler bu görüşmede açıkça konuşulur.
Ameliyat nasıl yapılır?
Septorinoplasti genel anestezi altında yapılır; süresi yapılacak işlemlerin kapsamına göre değişir. Ameliyatta şu adımlar yer alabilir:
- Septoplasti: Eğri septum düzeltilir; alınan kıkırdak, destek grefti olarak aynı ameliyatta kullanılabilir.
- Konka küçültme: Büyümüş konkalar radyofrekans veya cerrahi yöntemle küçültülür; işlevini sürdürmesi için doku tamamen alınmaz.
- Kapakçık desteklenmesi: Daralan kapakçık bölgesi, septum kıkırdağından hazırlanan greftlerle genişletilir ve desteklenir.
- Kemik çatının düzeltilmesi: Eğri veya kemerli kemik çatı, kesi (osteotomi) ya da piezo tekniğiyle şekillendirilir.
- Estetik düzeltmeler: Kemer, burun ucu ve burun kanatlarına yönelik düzeltmeler aynı seansta yapılır.
Ameliyat açık veya kapalı teknikle yapılabilir; seçim, düzeltilecek yapıların yerine ve kapsamına göre muayenede belirlenir. Ayrıntılar için Açık ve Kapalı Rinoplasti sayfasına bakabilirsiniz.
Ameliyat sonrası
Burun içine tampon konması ameliyatın kapsamına bağlıdır; günümüzde çoğu hastada silikon splint gibi nefes almaya izin veren malzemeler kullanılır ve birkaç gün içinde alınır. Burun üzerindeki atel yaklaşık bir hafta kalır. Nefes alma ilk haftalarda iç şişlik nedeniyle dalgalı olabilir; iç yapıların oturmasıyla aylar içinde netleşir. Takip muayeneleri bu süreçte önemlidir.
Neden iki hedef bir arada?
Yalnızca estetik amaçla yapılan bir ameliyatta iç yapılara dokunulmazsa var olan nefes sorunu sürer; bazı durumlarda burnun küçültülmesi nefes yolunu daha da daraltabilir. Tersine, yalnızca nefes için yapılan ameliyatta dış çatı görmezden gelinirse eğrilik kalır. Fonksiyonel yaklaşım bu iki durumu da önlemeyi amaçlar: burun, hem yüzle uyumlu hem de işlevini yerine getiren bir bütün olarak planlanır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı muayene ile belirlenir. İlgili konular: Septoplasti, Konka Tedavisi, Rinoplasti: Genel Bakış. Randevu için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.