Tükürük Bezi Tümörleri Nedir?
Tükürük bezleri; ağız, boğaz ve sindirim sistemi için hayati önem taşıyan tükürük salgısını üreterek vücudu enfeksiyonlara karşı korur. Vücudumuzda üç çift majör (büyük) tükürük bezi bulunur: Kulak önü (Parotis), çene altı (Submandibuler) ve dil altı (Sublingual). Bu bezlerdeki hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu tükürük bezi tümörleri oluşur. Bu tümörler çoğunlukla iyi huylu (benign) olsalar da, zaman zaman kötü huylu (kanserli) yapıya dönüşebilir veya doğrudan kanser olarak başlayabilirler.
İyi ve Kötü Huylu Tümör Çeşitleri
- İyi Huylu (Benign) Tümörler: Pleomorfik adenom (en sık görüleni) ve Warthin tümörü bu gruptadır. Çok yavaş büyürler, ağrısızdırlar ve çevre dokulara sıçrama (metastaz) yapmazlar.
- Kötü Huylu Tümörler (Tükürük Bezi Kanseri): Mukoepidermoid karsinom ve adenokistik karsinom gibi türlerdir. Hızlı büyürler, ağrıya neden olabilirler ve lenf bezleri, akciğer veya kemiklere yayılma eğilimi gösterirler.
Tükürük Bezi Tümörü Neden Olur?
Tümörlerin kesin nedeni her zaman bilinmese de, riski artıran başlıca faktörler şunlardır:
- İleri yaş ve genetik yatkınlık.
- Yoğun sigara ve alkol kullanımı (Özellikle Warthin tümörleri sigara ile doğrudan ilişkilidir).
- Boyun bölgesine veya başa alınan yüksek dozda radyasyon (radyoterapi geçmişi).
- Asbest ve kauçuk üretimi gibi kimyasal sanayilerde mesleki maruziyet.
Belirtileri Nelerdir?
Kulak önü, çene altı veya boyun bölgesinde fark edilen değişimler ciddiye alınmalıdır:
- Çene altında, boyunda veya kulak önünde oluşan, genellikle ağrısız şişlik veya kitleler.
- Şişliğin olduğu bölgede (özellikle kanserli vakalarda) hızla artan ağrı ve hassasiyet.
- Tümörün yüz sinirine baskı yapması sonucu yüz kaslarında güçsüzlük, uyuşukluk veya yüz felci.
- Ağzı açmada ve yutkunmada zorluk yaşanması.
Tükürük Bezi Tümörleri Nasıl Tedavi Edilir?
Teşhis için fiziksel muayenenin ardından Ultrason, MR (Manyetik Rezonans) ve şüpheli kitleden İğne Biyopsisi (İİAB) yapılır. Tedavinin temel taşı cerrahi operasyondur:
- Parotis Bezi Cerrahisi: Tümörlerin en sık görüldüğü bez kulak önündeki parotis bezidir. Bu bezin tam içinden mimiklerimizi yapmamızı sağlayan fasiyal sinir (yüz siniri) geçer. Bu ameliyatın en kritik noktası, özel sinir monitörleri kullanılarak yüz sinirine hiçbir zarar vermeden tümörün çıkarılmasıdır.
- Çene Altı (Submandibuler) Cerrahisi: Bu bölgedeki tümörlerde, tümör genellikle bezin tamamıyla birlikte cerrahi olarak alınır.
Kötü huylu (kanserli) tümörlerde, cerrahi işleme ek olarak boyundaki lenf bezlerinin temizlenmesi (boyun diseksiyonu) gerekebilir. Ameliyat sonrası dönemde kanserin evresine göre Radyoterapi (ışın tedavisi) veya Kemoterapi uygulanarak tedavi desteklenir. İyi huylu tümörlerde ise başarılı bir cerrahi sonrasında genellikle ek tedaviye ihtiyaç duyulmaz.